آشنایی با رشته مکانیک و گرایش ها ی آن

به این مطلب امتیاز دهید

آشنایی با رشته مکانیک و گرایش ها ی آن

در این مقاله به آشنایی با رشته مکانیک و گرایش ها ی آن میپردازیم. هنگامی که بحثی از رشته مکانیک بیان می شود، ذهن عامه مردم به سمت خودرو و اتومبیل می رود که این دیدگاه غلط و اشتباه می باشد.

در اصل مهندسی مکانیک شاخه ای از مهندسی می باشد که بر پایه فیزیک، ریاضی و دانش مواد ایجاد شده است. رشته مکانیک دیگر رشته ها را پوشش می دهد مثل مهندسی عمران، مهندسی هوا فضا، مهندسی برق، مهندسی پزشکی، مهندسی متالوژی و مهندسی شیمی.

مهندس مکانیک با استفاده از علوم فراگیری شده به طراحی و ساخت دستگاه ها می پردازد.
در ابتدا مهندسی برق و مکانیک با همدیگر ادغام شده بودند و الکترومکانیک نامیده می شند. اما امروزه این دو رشته به صورت مجزا ارائه می شوند.

مهندسی مکانیک دارای گرایش های زیادی می باشد که در ادامه به این گرایش ها می پردازیم. البته گرایش ها در دانشگاه های مختلف متفاوت می باشد و در برخی از دانشگاه ها، گرایش وجود ندارد و در مدرک تحصیلی چیزی به اسم گرایش درج نمی شود.

دروس مشترک کلیه گرایش ها 

ریاضیات‌، فیزیک‌ عمومی‌، شیمی‌ عمومی‌، برنامه‌نویسی‌ کامپیوتر، محاسبات‌ عددی‌، معادلات‌ دیفرانسیل‌، ریاضی‌ مهندسی‌، مبانی‌ مهندسی‌ برق‌، نقشه‌کشی‌ صنعتی‌، استاتیک‌، دینامیک‌، مقاومت‌ مصالح‌، علم‌ مواد، ترمودینامیک‌، مکانیک‌ سیالات‌، طراحی‌ اجزاء، انتقال‌ حرارت‌، دینامیک‌ ماشین‌، ارتعاشات‌ مکانیکی‌ و کنترل‌ اتوماتیک.

 

‌گرایش های رشته مکانیک در مقطع کارشناسی پیوسته 

گرایش حرارت و سیالات

در این گرایش، عوامل مؤثر بر خواص مختلف حرکت سیال بخصوص سیال داغ مطالعه می‌شود و اثر عبور سیال بر محیط، مانند نیروهایی که در نتیجه عبور خود در محل ایجاد می‌کند یا طول‌های ناشی از افزایش یا کاهش دما در اعضای مختلف یک دستگاه، بررسی می‌شود.
دروس اختصاصی گرایش حرارت و سیالات
توربوماشین‌، توربین‌ گاز و موتور جت‌، موتورهای‌ احتراق‌ داخلی‌، سوخت‌ و احتراق‌، نیروگاه‌، تهویه‌ مطبوع‌، سیستم‌های‌ تبرید و سردخانه‌، سیستم‌های‌ انتقال‌ سیال‌ و کنترل‌ آلودگی‌ محیط‌ زیست.

گرایش ساخت و تولید

در این گرایش تمرکز مهندس مکانیک برای ساخت و تولید قطعه ارزان و با کیفیت می باشد.
دروس اختصاصی گرایش ساخت و تولید
قالب‌ و پرس‌، ماشین‌های‌ کنترل‌ عددی‌، اندازه‌گیری‌، تولید مخصوص‌ و هیدرولیک‌ و پنوماتیک.‌

گرایش جامدات

در این گرایش مهندس مکانیک حالات نیرو های وارده بر یک قطعه را برسی می کند و یک قطعه مناسب برای آن حالات درست می کند.
دروس اختصاصی گرایش جامدات
روش‌های‌ تولید و کارگاه‌، طراحی‌ مکانیزم‌ها، یاتاقان‌ و روغن کاری‌، روش‌های‌ طراحی‌مهندسی‌، طراحی‌ ماشین‌های‌ ابزار و تولید، طراحی‌ بدنه‌ و شاسی خودرو، طراحی‌ ماشین‌ به‌ کمک‌ کامپیوتر، ساخت‌ به‌ کمک‌ کامپیوتر و رباتیک.

البته در مقطع کارشناسی گرایش های خاص هم وجود که در زیر نام برده می شوند.
مکانیک خودرو، مکانیک هوافضا، مکانیک دریا، مکانیک ماشین‌های ریلی،مکانیک تأسیسات حرارتی و برودتی، مکانیک نیروگاه، مکانیک بیومکانیک، مکانیک مکاترونیک، مکانیک سیستم‌های انرژی، مکانیک بیوسیستم، مکانیک هسته ای، مکانیک سلاح.

گرایش های رشته مکانیک در مقطع کارشناسی ارشد

گرایش تبدیل انرژی

به تجزیه‌ و تحلیل مسائل مختلف در زمینه‌های گوناگون مانند سیالات، انتقال حرارت، تبدیل انرژی، احتراق، تهویه و محیط‌ زیست، هوافضا، علوم دریایی، خودرو و زمینه‌های متعدد دیگر می‌پردازد و همچنین تحلیل و طراحی سیستم‌ها از دیدگاه حرارتی و سیالاتی را مدنظر دارد.

گرایش مهندسی هسته ای

هدف تربیت متخصصانی برای طراحی و استفاده از انرژی هسته‌ای است و به ۳ گرایش پرتوپزشکی، طراحی راکتور و چرخ سوخت تقسیم می‌شود که در گرایش راکتور به تکنولوژی تولید سوخت هسته‌ای بر اساس طراحی راکتور مناسب و دینامیک راکتور صورت می‌گیرد. در گرایش چرخه سوخت، به فرآیندهای سوخت هسته‌ای از استخراج از معدن تا لحظه‌ای که به سوخت تبدیل می‌شود تمرکز دارد و در گرایش پرتوپزشکی به استفاده از انرژی هسته‌ای در کاربردهای پزشکی از جمله MRI و CT scan پرداخته می‌شود.

گرایش طراحی کاربردی

رشته‌ ی مهندسی مکانیک گرایش طراحی کاربردی، به بررسی انواع نیروها، حرکت‌ها و تأثیر آن‌ها بر اجزای مختلف ماشین و طراحی خلاقانه و بهینه‌ ی مکانیزم‌ها در زمینه‌های سیستم‌های دینامیکی و کنترل، صنایع خودرو، هوافضا، رباتیک، بیومکانیک، تحلیل و طراحی سیستم‌های مکانیکی و همچنین نانو فناوری، مواد و سایر زمینه‌ها می‌پردازد.

 

نمونه ای از صنایع فضایی

 

گرایش ساخت و تولید

هدف ترتبیب کارشناسانی است که با به کار بردن تکنولوژی مربوط به ابزارشناسی و ابزارسازی، ریخته‌گری، جوشکاری، فرم دادن فلزات و … کارگاه یا کارخانه‌های تولیدی آماده کار در زمینه ساخت و تولید ماشین‌آلات صنایع را طراحی کنند.

گرایش بیومکانیک

بیومکانیک در واقع کاربرد علم مکانیکه در بیولوژی (زیست‌شناسی) می‌باشد و در بیومکانیک هدف درک مکانیزم سیستم های زنده است. گرایش بیومکانیک توانایی طراحی و ساخت تجهیزات و مواد لوازم پزشکی، ایمپلنت‌ها، اورتزها و پروتزهای مناسب و سازگار با بدن موجود زنده‌ را به متخصصان می دهد.

گرایش سیستم محرکه خودرو

در گرایش سیستم محرکه مهندسین در جهت طراحی بهینه موتور برای کاهش مصرف سوخت و بهبود پارامترهای عملکردی موتور نظیر توان و گشتاور تلاش میکند. مهندسین خودرو در این گرایش نیاز به تسلط بر مکانیک جریان سیالات و انتقال حرارت ناشی از آن دارند.

گرایش سیستم‌ های تعلیق ترمز و فرمان

در این گرایش مباحثی مرتبط با سیستم های تعلیق ترمز و فرمان خودرو مورد بررسی قرار می گیرد. هدف، طراحی کارآمد خودرو از جنبه های فرمان پذیری ، قابلیت کنترل و پایداری و جذب ارتعاشات و نوسانات جاده می باشد.

 

نمونه ای از سیستم ترمز

 

گرایش سازه بدنه خودرو

در این گرایش از مهندسی مکانیک، هدف تربیت متخصصانی در زمینه‌‌ سازه و بدنه خودرو برای طراحی خودروهایی با عملکرد بهتر در تصادفات، کمترین مقاومت در مقابل جریان هوا و مباحثی شامل مواد بکار رفته در ساخت بدنه خودرو می باشد.

گرایش سیستم های انرژی و محیط زیست

هدف تربیت متخصصانی برای طراحی سیستم های بهینه مصرف سوخت بر اساس معیارهای اقتصادی می‌باشد. متخصصان این رشته از مهندسی مکانیک با واحدهای مربوط به اقتصادی که می‌گذرانند بحث‌های مکانیکی مورد نیازی که فرا می‌گیرند به طراحی سیستم های انرژی بر اساس بهینه کردن مصرف انرژی و کنترل آلودگی محیط زیست می‌پردازند.

گرایش مهندسی دریا

هدف تربیت متخصصانی است که به طور تخصصی در ارتباط با کشتی و سازه‌های دریایی مثل اسکله‌ها و سکوهای نقتی متحرک مطالعه می‌کنند و طراحی بدنه، استحکام بدنه، سیستم‌های موتور گیربکس، پایداری کشتی در مقابل امواج جانبی کشتی و طراحی مربوط به ناوبری (مسیریابی کشتی) می‌پردازند.

 

گرایش مکاترونیک

مکاترونیک یا مهندسی مکانیک و الکــترونیک تلفیق سه رشته مهندسی مکانیک، مهندسی الکترونیک و مهندسی کامپیوتر است. این رشته سعی بر آن دارد تا نگاهی یکپارچه به سیستم‌های تشکیل شده از اجزای مکانیکی – الکترونیکی – کنترلی و نرم‌افزار داشته باشد. هدف مکاترونیک ایجاد و استفاده از ارتباط داخلیِ میان ‌رشته‌های مهندسی مرتبط با اتوماسیون و خودکارسازی است، تا یک نمایه از کنترلِ پیشرفته‏ را در سیستم‌های ترکیبی به خدمت بگیرد. مهندسی مکاترونیک یک مجموعه بین‌ رشته‌ای تلفیقی از پوشش اهداف مشترک رشته‌های مهندسی مکانیک، مهندسی برق، مهندسی کنترل و مهندسی کامپیوتر پدیدآمده ‌است. هدف مکاترونیک این است که به سیستم‌های ساده‌تر، ارزان‌تر، راحت‌تر و انعطاف‌پذیرتر دست یابیم.

گرایش های مهندسی مکانیک در مقطع دکتری

گرایش ساخت و تولید

در این گرایش مهندسین مکانیک به طراحی و تولید انواع قطعات در زمینه های مختلف می پردازند.
گرایش مکانیک جامدات
این گرایش در مقطع دکتری، رفتار و حرکات مواد جامد را تحلیل می کند. همچنین قطعاتی تولید می کنند که بر اساس نیرو های وارد بر آن قطعه ساخته می شوند.

گرایش دینامیک، کنترل و ارتعاشات

این گرایش به تحقیق و بررسی علل و حرکت و مدل سازی اصول اساسی دینامیک و بازخورد نظریه های کنترل در زمینه ماشین ها و رباتیک و طراحی مکانیزم ها می پردازد.

گرایش تبدیل انرژی

در این رشته به تحلیل تبدیل انرژی، انتقال سیالات، حرارت و گرما می پردازند.
این گرایش در علوم هوا فضا، علوم دریایی، خودروسازی و علوم زیست محیطی کاربرد دارد و از گرایش های کابردی برای مکانیک سیالات و ترمودینامیک پیشرفته می باشد.

گرایش سازه و بدنه

این گرایش در خودروسازی اهمیت دارد و فارغ تحصیلان در این گرایش به طراحی بدنه محکم تر و با استفاده از مواد اولیه با کیفیت و مقاوم تر می پردازند.

گرایش طراحی سیستم های دینامیکی خودرو

به طراحی سیستم های دینامیکی خودرو و تولید خودرو ایمن تر و با قدرت بیشتر می پردازد.

گرایش قوای محرکه

این گرایش در زمینه های سیالات، حرارت، و موتور خودرو فعالیت می کند و این گرایش با گرایش سیستم های دینامیکی خودرو مرتبط می باشد.

 

موتور نمونه ای طراحی قوای محرکه می باشد.

 

رشته مکانیک در دهه های اخیر رشته پر طرفداری بوده است ولی به علت سختی رشته و نبود پتانسیل های شغلی آن، طرفداران خود را از دست داده است.
اگر می خواهید تا مقطع دکتری ادامه تحصیل دهید، رشته مکانیک می تواند یکی از گزینه های شما باشد.
بازار کاری مهندسین مکانیک به دلیل صنعتی شدن کشور ها در حال افرایش است. اما در کشور ما به دلیل ضعف های اقتصادی بازار کار ضعیفی را تجربه می کند؛ ولی در سال های اخیر به دلیل حمایت از تولید ملی، پیش بینی می شود که بازار کار مهندسی مکانیک افزایش پیدا کند.

مهندسین مکانیک در زمینه های مختلفی از جمله‌ طراحی‌ و ساخت‌ ماشین‌آلات‌ و قطعات‌ آنها، طراحی‌ و ساخت‌ تجهیزات‌ مکانیکی‌ نیروگاه‌ها، طراحی‌ و ساخت‌ تجهیزات‌ و سیستم‌های‌ انتقال‌ و تصفیه‌ آب‌، سیستم‌های‌ مکانیکی‌ وکنترلی‌ پالایشگاه‌ها و کارخانجات‌ شیمیایی‌، طراحی‌ و ساخت‌ تاسیسات‌ حرارتی‌ و برودتی‌ ساختمان‌ها ، ساخت‌ ماشین‌آلات‌ تغلیظ‌ و بازیافت‌ مواد مثل‌ کارخانجات‌ قند، کاغذ سازی‌ ، سیمان‌، نساجی‌، نمک‌ و کنسانتره‌، طراحی‌ و ساخت‌ وسایل‌ و تجهیزات‌ حمل‌ و نقل‌ زمینی‌، دریایی‌ و هوایی‌، ساخت‌ تجهیزات‌ دفاعی‌ و ساخت‌ ربات‌ها، بازوهای‌ مکانیکی‌ و سیستم‌های‌ تولید می توانند فعالیت کنند.

همچنین مهندس مکانیک می تواند به عنوان کارشناس و مشاور فنی در بانک‌ها، شرکت‌های سرمایه‌گذاری و بیمه و شرکت‌های بازرسی و نظارت امور بین‌المللی فعالیت کند. با کسب تجربه بیشتر هم می تواند به مشاغل سطح بالاتری مانند مدیریت پروژه، متخصص تحقیقات و مشاور دست پیدا کند.
هدف در این مقاله  آشنایی با رشته مکانیک است و امیدواریم با خواندن این مقاله از سردر گمی در مورد مهندسی مکانیک نجات پیدا کنید.

 

 

برچسب ها
نمایش بیشتر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن